Over deze index

Wat is deze index? Deze site maakt de getypte afschriften (Abschriften) van de Status Animarum van 1749–1751 doorzoekbaar. Die afschriften staan als scans op Matricula Online, maar zijn daar niet op tekst te doorzoeken. Ik heb de scans met tekstherkenning (OCR) omgezet in tekst en die tekst automatisch opgedeeld in huishoudens. Daarbij heb ik hulp gehad van een AI-assistent (Claude van Anthropic). De gebruikte programma's zijn openbaar en staan in de GitHub-repository.

Wat is de Status Animarum? Status animarum is Latijn voor 'staat der zielen'. Het is een zielenregister: een lijst van alle inwoners van een parochie. In november 1749 droeg het bisdom Münster alle pastoors op om zo'n lijst te maken. Dat leverde de eerste vrijwel volledige telling van de bevolking van het Prinsbisdom Münster op. Per huishouden staan meestal de namen, de leeftijd, de rol in het huishouden (echtgenote, kind, knecht, meid) en vaak het beroep of de stand. Daarmee is het een belangrijke bron voor stamboomonderzoek in het Münsterland.

Wat zit er wel en niet in? Van ongeveer 200 kerspelen is een Status Animarum bewaard, maar niet van allemaal bestaat een getypt afschrift. Deze index bevat alleen de 106 boeken met een getypt afschrift. Volgens de literatuur ontbreken de kerspelen van de stad Münster zelf al in de oorspronkelijke registers. Vind je je plaats niet in de lijst van parochies, kijk dan op Matricula of er een handgeschreven origineel is (boeken met een ID die begint met SA_ in plaats van SAA_).

Bron en rechten De scans zijn van het Bistumsarchiv Münster en staan op Matricula Online. Ze vallen onder de licentie CC BY-NC-ND 2.0. Deze site toont of kopieert geen scans. Hij bevat alleen de met OCR gelezen tekst en verwijst bij elke treffer naar de scan op Matricula. Het Bistumsarchiv Münster is in november 2026 over deze index geïnformeerd, zoals de gebruiksvoorwaarden van Matricula vragen. De site is gratis en niet-commercieel. De index zelf (tekst, indeling, correcties) is beschikbaar onder CC BY-NC 4.0.

Met dank aan het Bistumsarchiv Münster en Matricula Online (ICARUS), die deze bron toegankelijk hebben gemaakt, en aan de archiefmedewerkers die de afschriften ooit hebben getypt.

Beperkingen: lees dit voordat je conclusies trekt

• De tekst bevat leesfouten. De OCR leest de oude typemachineletters niet altijd goed. Vooral de verhoogd getypte hoofdletters gaan vaak mis ('laria' in plaats van Maria). Een automatische correctieronde heeft de meest voorkomende fouten hersteld. Verbeterde woorden zijn onderstreept; als je ze aanwijst, zie je wat de OCR las. De oorspronkelijke OCR-tekst kun je bij elk huishouden openklappen.
• De indeling in huishoudens is automatisch. Soms zijn twee gezinnen samengevoegd, of begint een gezin bovenaan een pagina terwijl het op de vorige pagina begon. Kijk bij twijfel op de scan.
• De structuur is een hulpmiddel. De gegevens over relatie, leeftijd en geschat geboortejaar zijn automatisch afgeleid en geen transcriptie. Een leeftijd kan bij de verkeerde persoon staan.
• Leeftijden zijn vaak afgerond. Je ziet opvallend veel 30, 40, 50 en 60. Het geschatte geboortejaar (1749 min de leeftijd) is dus hooguit een indicatie op een paar jaar nauwkeurig.
• Twee soorten opmaak. De afschriften zijn ofwel lopende tekst (een alinea per huishouden) ofwel lijsten (een persoon per regel). Welke opmaak een boek heeft, is automatisch bepaald en niet per boek gecontroleerd. De 28 lijstboeken zijn per kolom opnieuw gelezen.

Hoe de tekst precies is bewerkt, en hoe betrouwbaar dat is gemeten, staat op de pagina Werkwijze.

Zoeken

• Fuzzy zoeken (standaard) zoekt op klank en spelling. Dat is meestal het handigst, omdat namen in de 18e eeuw geen vaste spelling hadden en de OCR letters verkeerd leest. Wie zoekt op 'Büning', vindt ook 'Büninck' en 'Bünninck', maar soms ook gelijkend ogende andere namen zoals 'Brüning'. Controleer dus altijd of het om dezelfde familie gaat. Met de schuif stel je in hoe streng er wordt gezocht.
• Exact zoeken zoekt letterlijk naar wat je intypt, ook binnen woorden: 'merinck' vindt Almerinck en Ahlmerinck. Gebruik dit als fuzzy zoeken te veel treffers geeft. Minimaal drie tekens.
• Beide methoden zoeken in de verbeterde tekst én in de oorspronkelijke OCR, zodat een foute correctie je geen treffer kost.
• Met geboren ca. zie je alleen huishoudens met iemand van wie het geschatte geboortejaar in die periode valt.

Fouten melden Zie je een leesfout of een verkeerde indeling? Klik bij het huishouden op 'Verbetering voorstellen'. Je hoeft je niet aan te melden. Verbeteringen van gebruikers worden apart gemarkeerd; de oorspronkelijke tekst blijft altijd staan.

Citeren Citeer in je stamboom altijd de bron zelf, niet deze index. Bijvoorbeeld: Bistumsarchiv Münster, Status Animarum 1749/50, Ahaus St. Marien (Abschrift), SAA_AhaM, scan AS_001, via Matricula Online. Wil je deze index noemen als vindplaats, gebruik dan: Status Animarum Münster 1749/50, Gerrit Jan , 2026, https://gerritjan-bit.github.io/status-animarum-1749/

Contact Vragen en opmerkingen kun je kwijt via de GitHub-repository of via het formulier bij een huishouden.